|
De familienaam Van der Veen is een adresnaam. Het geeft aan dat de eerste naamdrager, wellicht een veenarbeider, bij een veengebied of veenkolonie gewoond heeft. Veen komt van het Germaanse fanja, wat moerassige waterplas betekent, en is als bodemsoort het voorstadium van turf.
Gezien de vele veengebieden die Nederland kende in de periode voor 1811, het jaar waarin Napoleon per decreet het hebben van een vaste familienaam verplicht stelde, is het uitgesloten dat alle Van der Veen naamdragers familie van elkaar zijn. Eerder zal er sprake zijn van meerdere, wellicht vele stamvaders, afkomstig van het veenlandschap in met name het noorden en westen van het land.
Gerrit Rademaker of Van der Veen, de stamvader van de familie Van der Veen uit Noordwest-Overijssel, is vermoedelijk de eerste Van der Veen naamdrager in deze familie. In de archieven van de stad Zwolle is hij onder beide namen terug te vinden in de tweede kwart van de achttiende eeuw. Daaruit blijkt ook dat hij geboren is in Dalfsercarspel, het karspel ofwel de kerkgemeente van Dalfsen.
Het Dalfser landschap is gevormd door de meanderende rivier de Overijsselse Vecht. Aan weerszijden van de Vecht ligt het essen- en kampenlandschap, dat is ontstaan door agrarisch gebruik. Aan de zuidkant van de Vecht liggen diverse landgoederen. Het landschap is kleinschalig. Daarnaast komen op de hoger gelegen zandgronden bos en heide voor. Het landschap ten noorden van de Vecht is opener en betreft een oud veengebied wat is ontgonnen. Tot circa 1850 bestond het gebied ten noorden van de Vecht uit grote heidevelden en moerassige gronden zonder bebouwing. Deze gronden zijn ontgonnen en op een rationele wijze verkaveld. Hierdoor is een open landschap ontstaan.
 |
| Historische kaart van de gemeente Dalfsen. Bron: Gemeente Atlas van Nederland, J. Kuyper, 1865-1870. Klik op de afbeelding voor de volledige kaart. |
Het is aannemelijk dat Gerrit met het gebruik van de familienaam Van der Veen in zijn Zwolse periode wilde verwijzen naar zijn geboortegrond: het veengebied bij Dalfsen, ten noorden van de Vecht. Helaas ben ik er nog niet in geslaagd hem in de archieven van Dalfsen terug te vinden. Het doopboek van Dalfsen zou uitsluitsel kunnen geven in welke kern van het karspel van Dalfsen hij geboren is en of dit inderdaad nabij het veengebied was. De naam Van der Veen komt in dit doopboek niet voor. De enige aanknopingspunten zijn de voornaam Gerrit en dat zijn eerstgeboren zoon ook Gerrit heet en mogelijk vernoemd is. Dit biedt helaas te weinig houvast om conclusies te kunnen trekken.
Bronnen:
|
